Đại sứ quán Mỹ bị mỉa mai vì dạy sai tiếng lóng của người Úc
Trang Axios ngày 30.1 đưa tin rằng quan chức lãnh đạo hành chính Hạ viện Mỹ đã gửi thông báo đến các văn phòng nghị sĩ, yêu cầu không sử dụng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) DeepSeek của Trung Quốc trong lúc ứng dụng này đang bị điều tra.DeepSeek là ứng dụng trả lời tự động (chatbot) dựa trên công nghệ AI, đã làm mưa làm gió thị trường công nghệ toàn cầu những ngày gần đây khi được cho là có năng lực tương đương những ứng dụng hàng đầu như ChatGPT hay Gemini nhưng có chi phí phát triển ít hơn nhiều và được xây dựng trên chip đời cũ.Tuy vậy, ứng dụng này cũng đang vấp phải sự dè dặt từ giới chức một số nước phương Tây về quyền riêng tư và quản lý dữ liệu.Cơ quan Bảo vệ dữ liệu Garante của Ý ngày 30.1 đã chặn quyền truy cập DeepSeek nhằm bảo vệ dữ liệu người dùng và mở cuộc điều tra đối với các công ty đứng sau chatbot này, theo AP.Hai hạ nghị sĩ Mỹ John Moolenaar (đảng Cộng hòa) và Raja Krishnamoorthi (đảng Dân chủ) lãnh đạo ủy ban về cạnh tranh với Trung Quốc đang kêu gọi Tổng thống Donald Trump cân nhắc cấm xuất khẩu chip AI H20 do công ty Nvidia sản xuất mà DeepSeek đang sử dụng, cũng như các loại chip có công nghệ tương tự.Bộ Thương mại và Bộ Ngoại giao Mỹ đang rà soát các lệnh hạn chế xuất khẩu của Mỹ theo lệnh của Tổng thống Trump giữa những diễn biến mới liên quan các đối thủ chiến lược. Đề nghị của hai nghị sĩ là một phần của cuộc rà soát nói trên.Nvidia đã ra thông báo nói rằng các sản phẩm của công ty tuân thủ toàn bộ quy định của chính phủ và công ty sẵn sàng làm việc với nhà chức trách liên quan vấn đề AI. Tổng thống Trump được cho là đang cân nhắc cấm xuất khẩu chip H20, loại chip được Nvidia sản xuất để xuất khẩu nhằm tránh các lệnh cấm đối với các loại chip tiên tiến khác.Chuyển đổi số giúp xử lý nhanh dữ liệu theo thời gian thực
Cứ nhìn vào những con số cũng như diễn biến trên thị trường sẽ thấy rõ điều này. Về lượng, xuất khẩu gạo năm 2024 lập kỷ lục với 9,18 triệu tấn, trị giá gần 5,8 tỉ USD, tăng lần lượt 12% và 23% so với năm 2023. Về thị trường, nhiều nước khó tính vẫn có nhu cầu nhập khẩu gạo chất lượng cao. Chỉ là ta vẫn cứ chăm chăm vào các thị trường truyền thống, dễ tính hơn, nên khi thị trường này hắt hơi, ta lại ốm nặng. Philippines, bạn hàng lớn nhất của VN, sau khi đã tích đủ gạo dự trữ từ năm ngoái thì sang năm nay áp dụng chiến lược chờ giá xuống đáy mới mua vào. Vì thế, so với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu gạo tháng 1/2025 của VN sang Philippines đã giảm 35,5%... Xuất khẩu giảm kéo theo giá lúa gạo ở thị trường nội địa giảm sâu, cũng là điều dễ hiểu.Nhìn hiện tại, nhớ về mấy năm trước, khi gạo Việt được vinh danh ngon nhất thế giới. Song song đó, chúng ta cũng đã hé mở cánh cửa nhiều thị trường khó tính như Nhật, EU, ký kết hàng chục hiệp định thương mại tự do (FTA)... Rồi đề án 1 triệu héc ta lúa xanh được phê duyệt đưa VN trở thành quốc gia có chương trình sản xuất lúa giảm phát thải quy mô lớn nhất thế giới từ trước đến nay. Cứ tưởng ngành lúa gạo nhân cơ hội đấy, nền tảng ấy sẽ tái cơ cấu thực sự, thay vì chạy theo lượng như trước thì sẽ chuyển sang chất. Nhưng rồi biến đổi khí hậu, dịch bệnh, hạn hán... khiến thế giới đối mặt với vấn đề an ninh lương thực, chúng ta lại gia tăng tối đa lượng gạo xuất khẩu. Tất nhiên, đây không chỉ là cơ hội thị trường mà còn là cơ hội để VN tham gia hệ thống lương thực thực phẩm toàn cầu với tư cách là một quốc gia có trách nhiệm. Chỉ là chúng ta hình như đã "ngủ quên trên chiến thắng". Những cảnh báo về giá gạo không thể tăng mãi, phải nâng chất để nâng giá trị thay vì chạy theo số lượng, đa dạng hóa thị trường... đã lắng xuống sau hào quang rực rỡ mà xuất khẩu lúa gạo đạt được.Thực tế cùng thời lên đỉnh của giá gạo, rất nhiều nông sản khác cũng tăng giá kỷ lục dù giảm lượng. Đơn cử như cà phê. Năm 2024 là năm đầu tiên giá trị xuất khẩu cà phê đạt 5,48 tỉ USD với sản lượng 1,32 triệu tấn, giảm 18,8% về khối lượng nhưng tăng 29,11% về giá trị so với cùng kỳ năm 2023. Điều này cũng xảy ra với xuất khẩu hồ tiêu. Năm 2024, VN đã xuất khẩu được 250.600 tấn hồ tiêu các loại, kim ngạch xuất khẩu đạt 1,32 tỉ USD - mốc kim ngạch cao kỷ lục từ trước tới nay. So với năm 2023, lượng tiêu xuất khẩu năm 2024 giảm 5,1%, tuy nhiên kim ngạch xuất khẩu lại tăng đến 45,4%.Lượng giảm thì giá tăng và ngược lại, đó là quy luật của thị trường. Chúng ta đã chứng kiến nhiều mặt hàng lao theo lượng đến mức phải giải cứu tại thị trường trong nước thì ở sân chơi lớn hơn cũng tương tự.Gạo là thực phẩm thiết yếu nên nhu cầu luôn có; còn thị trường thì lúc giá lên, giá xuống cũng không phải là điều gì quá ghê gớm. Quan trọng nhất vẫn là chúng ta không quên chiến lược nâng đẳng cấp hạt gạo Việt trên thị trường thế giới thì ngay cả giảm lượng, giá trị mang lại vẫn tăng.
Sinh tồn hậu chấn thương tủy sống: Góc khuất vợ chồng
"Chiêm bao bừng tỉnh giấc
Vào năm 2015, một năm sau sự kiện Nga sáp nhập bán đảo Crimea, ông Valeriy Kondratyuk, khi đó là Giám đốc cơ quan tình báo quân đội Ukraine, mong muốn được Mỹ hỗ trợ để củng cố kế hoạch đối phó Nga, song tình báo Mỹ vẫn còn dè dặt. Thế rồi “món quà” của ông Kondratyuk - những tài liệu quân sự tuyệt mật về Nga - được gửi cho các quan chức tình báo Mỹ có thể được xem như một trong những viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho sự hợp tác sâu rộng giữa cơ quan tình báo Mỹ và Ukraine, vốn trước đây ở 2 đầu chiến tuyến trong Chiến tranh Lạnh.Theo lời kể của các cựu quan chức tình báo 2 nước dành cho ABC News, sự hợp tác mang đến cho Kyiv thông tin để có thể tự vệ trước Moscow, trong khi Washington sẽ có cái nhìn về quá trình ra quyết định của Nga, dựa trên việc Ukraine và Nga từng thuộc Liên Xô và ít nhiều có sự gần gũi.“Họ (Ukraine) đi từ con số không đến một trong những đối tác quan trọng nhất của chúng tôi, đâu đó ngang hàng với quan hệ giữa tình báo Mỹ và Anh. Khả năng tiếp cận thông tin của họ rất quan trọng, do từng là đồng minh lâu năm với Nga. Họ biết những điều mà chúng tôi gần như không có manh mối gì”, một cựu quan chức tình báo Mỹ trả lời ABC News.Cơ quan tình báo trung ương Mỹ (CIA) được cho là đã hỗ trợ Kyiv tái xây dựng Tổng cục tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR), chi hàng triệu USD đào tạo sĩ quan tình báo Ukraine, xây dựng cơ sở hạ tầng, gồm hàng chục căn cứ hoạt động bí mật gần biên giới Nga. Cơ quan tình báo 2 nước cũng thực hiện những chiến dịch chung ở phạm vi toàn cầu, điều được xem là thể hiện mức độ tin cậy cao nhất trong lĩnh vực tình báo.Hơn 10 năm trước, vào năm 2014 nổ ra làn sóng biểu tình “Euromaidan” tại Ukraine, với đỉnh điểm là cuộc lật đổ chính phủ thân Nga của cựu Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych. Chính phủ mới thân phương Tây khi đó đã bổ nhiệm ông Valentyn Nalyvaichenko làm Giám đốc Cơ quan an ninh Ukraine (SBU). Tuy nhiên, điều khiến ông “sốc” là hầu hết lãnh đạo cơ quan này đã chạy sang Nga và Crimea. Ông Nalyvaichenko nói rằng SBU đã bị chi phối từ bên trong và thậm chí một số thành viên của Cơ quan an ninh Liên bang Nga (FSB) làm việc trong bộ phận an ninh mạng của SBU. Sau đó, ông đã gọi đến đại sứ quán Mỹ và Anh để nhờ 2 nước hỗ trợ xây dựng lại các chương trình đào tạo SBU.Chính những bất ổn trong giới tình báo Ukraine ban đầu khiến tình báo phương Tây lo ngại khi muốn hợp tác với Kyiv, đặc biệt là cơ quan tình báo quân sự HUR. Việc ông Valeriy Kondratyuk trở thành lãnh đạo HUR và quyết định táo bạo tìm đến Mỹ đề nghị hợp tác đã bắt đầu giai đoạn phối hợp mạnh mẽ giữa Kyiv và Washington trong lĩnh vực vốn kín tiếng trước công chúng.“Không dễ gì để thuyết phục Mỹ rằng chúng tôi xứng đáng. Do đó tôi quyết định sẽ cho đi mà không cần nhận lại thứ gì”, ông Kondratyuk đề cập việc tiết lộ tài liệu quân sự tuyệt mật cho Mỹ. Các thẩm định viên CIA ban đầu vẫn để ngỏ khả năng tài liệu ông Kondratyuk cung cấp là những thông tin Moscow cố tình để lộ nhằm “tung hỏa mù”. Song, càng về sau họ nhận thấy đây là những thông tin đáng giá.Kể từ sau vụ sáp nhập Crimea, Ukraine đã chia sẻ nhiều thông tin liên quan đến Nga, bao gồm quá trình ra quyết định, mẫu thiết kế hệ thống vũ khí, công nghệ tác chiến điện tử. “Chúng tôi cần Ukraine nhiều như cách họ cần chúng tôi về vấn đề Nga”, một cựu quan chức Mỹ nói.Hợp tác tình báo giữa Ukraine với Mỹ và Anh diễn ra chặt chẽ hơn từ năm 2016, với nhiều chương trình đào tạo sĩ quan Ukraine hoạt động tại Nga, thu thập tin tình báo, giám sát hoạt động và thực hiện chiến dịch bí mật. Nói đến việc Ukraine và Nga có sự gần gũi về địa lý và chính trị, đây có thể là con dao 2 lưỡi với Ukraine. Một mặt, Kyiv có thể thuận tiện hơn khi khai thác thông tin mật về Nga so với các đối tác phương Tây, nhưng mặt khác, có nhiều nguy cơ thông tin bí mật của Ukraine bị tiết lộ cho tình báo Moscow. Do đó, HUR đã lập một nhóm mới và chỉ tuyển mộ những nhân viên dưới 30 tuổi, không dính dáng đến quá khứ của Nga và Ukraine khi thuộc Liên Xô.Tuy sự hợp tác phát triển sâu rộng, 3 chính quyền tổng thống Mỹ, lần lượt của ông Barack Obama, ông Donald Trump và ông Joe Biden, ít nhiều thận trọng rằng quan hệ tình báo giữa Mỹ và Ukraine có thể khiêu khích Nga. Lãnh đạo cơ quan an ninh quốc gia Mỹ nhiều lần nhấn mạnh chỉ nên tập trung vào thu thập thông tin và ngăn CIA hỗ trợ Kyiv trong các hoạt động gây chết người hoặc phá hoại nhằm vào Nga. Đây được xem là những “lằn ranh đỏ” của Washington và Kyiv nhiều lần bất mãn vì Mỹ đặt ra quá nhiều hạn chế.Mâu thuẫn từng xảy ra khi ông Kondratyuk cử đơn vị tình báo đến Crimea thực hiện hoạt động cài chất nổ tại căn cứ Nga, song kế hoạch bại lộ dẫn đến cuộc đấu súng với lực lượng đặc nhiệm Nga và một số người thiệt mạng, khiến Tổng thống Nga Vladimir Putin công khai cảnh báo đáp trả. Nhiệm vụ trên đã khiến cựu Tổng thống Mỹ Obama phẫn nộ và ông Valeriy Kondratyuk, người góp công xây dựng quan hệ tình báo 2 nước, đã phải mất chức giám đốc HUR sau đó.Một số hạn chế đã được Mỹ nới lỏng khi Nga phát động chiến dịch tấn công Ukraine năm 2022. Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden cho phép đặc vụ CIA ở lại lãnh thổ Ukraine. Dù họ không được phép trực tiếp sát hại người Nga, CIA vẫn có thể cung cấp thông tin về các mục tiêu cho Ukraine.
Lấy vợ miền Tây
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 3.2 đã ra lệnh cho chính phủ nước này thành lập một quỹ đầu tư quốc gia đầu tiên trong vòng một năm tới. Ông cũng đề cập khả năng quỹ này có thể được sử dụng để mua lại ứng dụng TikTok."Các quốc gia khác đều có quỹ đầu tư quốc gia, dù họ là những nước nhỏ hơn nhiều so với Mỹ. Mỹ có tiềm năng to lớn, thực sự rất lớn", ông Trump nói.Tuy nhiên, ông Trump không cung cấp nhiều chi tiết cụ thể, và cách thức hoạt động của quỹ này vẫn còn là một ẩn số. Thông thường, các quỹ đầu tư quốc gia dựa vào thặng dư ngân sách để đầu tư, nhưng Mỹ hiện đang hoạt động trong tình trạng thâm hụt ngân sách. Ngoài ra, việc thành lập quỹ cũng có thể cần sự chấp thuận từ Quốc hội.Hiện chưa rõ quỹ sẽ hoạt động và được tài trợ như thế nào, nhưng ông Trump trước đây từng đề xuất rằng quỹ có thể được tài trợ thông qua "thuế quan và các biện pháp thông minh khác."Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent: "Chúng tôi sẽ thiết lập quỹ này trong vòng 12 tháng tới. Chúng tôi sẽ tối ưu hóa tài sản trên bảng cân đối kế toán của Mỹ vì lợi ích của người dân. Chúng tôi sẽ đưa các tài sản vào sử dụng và tôi nghĩ điều này sẽ rất thú vị".Theo Diễn đàn Quốc tế về Quỹ đầu tư Quốc gia, hiện có hơn 90 quỹ như vậy trên toàn thế giới, quản lý tổng tài sản lên đến hơn 8 nghìn tỉ USD.TikTok, ứng dụng có khoảng 170 triệu người dùng tại Mỹ, đã từng bị tạm ngừng hoạt động vào ngày 18.1, một ngày trước khi luật yêu cầu chủ sở hữu Trung Quốc ByteDance phải bán lại ứng dụng, nếu không sẽ bị cấm hoạt động. Sau khi nhậm chức vào ngày 20.1, ông Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp nhằm hoãn việc thực thi luật này thêm 75 ngày.Nhà lãnh đạo cho biết ông đang đàm phán với nhiều bên về việc mua lại TikTok và có thể sẽ đưa ra quyết định về tương lai của ứng dụng này vào tháng 2.
